De Amsterdam Verklaring

De Verklaring van Amsterdam is een internationaal document waarin zeven uitgangspunten zijn omschreven waarmee het humanisme zich als brede, onderscheidende levensbeschouwing definieert. Ze is in 2002 door internationale humanistische organisaties erkend en wordt in Nederland door alle lid-organisaties van de Humanistische Alliantie onderschreven. De Engelse versie van de Verklaring van Amsterdam is te lezen op de site van Humanists International.

De Humanistische Alliantie heeft in 2019 een nieuwe Nederlandse vertaling van de Verklaring gemaakt. Die luidt als volgt:

Het humanisme komt voort uit een lange traditie van vrijdenken die ‘s werelds grootste denkers en kunstenaars heeft geïnspireerd en aan de wieg stond van de wetenschap.

Dit zijn de uitgangspunten van het moderne humanisme:

  1. Humanisme is ethisch onderbouwd. Het onderschrijft de waarde, waardigheid en autonomie van het individu en het recht van alle mensen op de grootst mogelijke vrijheid, zolang die verenigbaar is met de rechten van anderen. Humanisten hebben een zorgplicht voor de gehele mensheid, inclusief toekomstige generaties. Humanisten zijn van mening dat ethiek onlosmakelijk is verbonden met de menselijke aard: de mens streeft van nature naar wederzijds begrip en zorg voor de ander, uit eigen beweging.
  2. Humanisme is rationeel. Het probeert de wetenschap creatief in te zetten, en niet destructief. Humanisten zijn van mening dat de problemen in de wereld moet worden opgelost via menselijk denken en handelen, en niet via goddelijke interventie. Het humanisme pleit voor het toepassen van wetenschappelijke methoden en vrij onderzoek om vraagstukken op het gebied van het menselijk welzijn op te lossen. Maar humanisten vinden ook dat de inzet van wetenschap en technologie moet worden begrensd door menselijke waarden. De wetenschap reikt ons de middelen aan, maar menselijke waarden bepalen het doel.
  3. Het humanisme onderschrijft de democratie en de mensenrechten. Het streeft ernaar dat alle mensen zich optimaal kunnen ontwikkelen en beschouwt democratie en persoonlijke ontwikkeling als rechten. De beginselen van democratie en mensenrechten zijn van toepassing op alle mogelijke menselijke relaties en beperken zich niet tot bestuurlijke aangelegenheden.
  4. Het humanisme benadrukt dat persoonlijke vrijheid samen moet gaan met maatschappelijke verantwoordelijkheid. Het humanisme wil werken aan een wereld waarin het vrije individu verantwoordelijk is voor de samenleving, in het besef dat we afhankelijk zijn van en verantwoordelijkheid dragen voor onze natuurlijke omgeving. Het humanisme is niet dogmatisch en legt zijn aanhangers geen overtuiging op. Het streeft dus naar onderwijs zonder indoctrinatie.
  5. Het humanisme is ontstaan vanuit een grote behoefte aan een alternatief voor dogmatische religies. De grote wereldgodsdiensten zeggen zich te baseren op openbaringen die voor eeuwig vastliggen, en veel godsdienstige stromingen proberen hun wereldbeeld op te dringen aan de hele mensheid. Het humanisme is van mening dat betrouwbare kennis van de wereld en onszelf voortkomt uit een voortdurend proces van waarneming, evaluatie en heroverweging.
  6. Het humanisme hecht waarde aan artistieke creativiteit en verbeelding en erkent de transformerende kracht van kunst. Het humanisme onderschrijft het belang van literatuur, muziek, beeldende kunst en podiumkunsten voor persoonlijke ontwikkeling en zingeving.
  7. Het humanisme is een levenshouding die gericht is op optimale levensvervulling door een ethische en creatieve manier van leven. Het pleit voor een ethische en rationele benadering van de vraagstukken van onze tijd. Het humanisme kan voor iedereen, waar ook ter wereld, een manier van leven zijn.

Onze belangrijkste taak is mensen in eenvoudige bewoordingen bewust te maken van wat het humanisme voor hen kan betekenen en waar het hen toe verplicht. We zijn ervan overtuigd dat we met behulp van vrij onderzoek, de kracht van de wetenschap en de creatieve verbeelding kunnen werken aan vrede en mededogen en dat we de vraagstukken die we op ons pad tegenkomen kunnen oplossen. Wij willen iedereen die onze overtuiging onderschrijft oproepen om deze uitgangspunten samen met ons te verwezenlijken.